Verwijzers

De arthrodese is niet langer de “gouden standaard”

Een arthrodese is het operatief vastzetten van een gewricht en dat is letterlijk: alle beweging wordt uit het gewricht gehaald. Tot voor enkele jaren werd de arthrodese beschouwd als de “gouden standaard” voor de behandeling van ver gevorderde arthrose van het enkelgewricht. De enkelprothese van de 1ste en 2de generatie vertoonden nog al wat complicaties zodat een arthrodese meer zekerheid bood. Door de technische ontwikkelingen zijn er prothesen ontwikkeld van de derde generatie die voor een geselecteerd groep patiënten een alternatief kunnen zijn voor de arthrodese.

Arthrodeses niet zonder complicaties

De verwachtingen van een enkelarthrodese zijn hooggespannen. De wens is een pijnloze enkel, in een rechte stand. Uit onderzoeken is gebleken dat gemiddeld 7% van de arthrodesen niet goed vastgroeien. Verder zien we naar langere tijd regelmatig arthrose ontstaan in het onderste spronggewricht tussen talus en calcaneus.

Zorgvuldige patientenselectie

Ons zorgpakket omvat het gehele scala van behandelingsmethoden van conservatief, naar arthroscopie, arthodese en prothese.
Onze criteria zijn gebaseerd op onze eigen ervaringen, internationale literatuur en protocollen. De cijfers en leeftijd die we hier vermelden zijn niet absoluut, maar zijn een richtlijn bij het bepalen van ons beste advies aan de patient. Als conservatieve behandeling geen oplossing biedt zal de uiteindelijke keuze tussen een arthodese of een prothese worden gemaakt door met de patient, en eventueel haar / zijn verwijzer, de voors- en tegens te bespreken.

  • Indien de patient(e) jonger is dan 50 jaar: Hoewel de levensduur van een enkelprothese stijgt, moeten we er van uitgaan dat een prothese op deze relatief jonge leeftijd geplaatst, niet “levenslang” zal meegaan.Een tweede (her-)operatie geeft nooit dezelfde resultaten als een eerste en soms zijn dan meerdere operaties nodig. Daarom adviseren wij in dit geval een arthrodese. Afhankelijk van de mate van instabiliteit en de conditie van het bot en de huid zou dat een open, danwel een arthroscopische arthrodese zijn. Uitzondering op deze regel kan bij voorbeeld zijn: een jonge patient met reumatoide arthritis, die al een arthrodese heeft aan de andere enkel, of een knie- of heupprothese in het zelfde been, zou een kandidaat zijn voor het plaatsen van een enkelprothese.
  • Is de patient ouder dan 65 jaar, met goede botkwaliteit en een redelijk stabiele enkel, dan zou een prothese te overwegen zijn. Deze oudere patienten zullen de nieuwe enkel waarschijnlijk minder belasten waardoor de kans op slijtage of loslating lager zal zijn. Omdat een prothese meer beweging toelaat dan een arthrodese zal dit ook een gunstige uitwerking kunnen hebben op de andere gewrichten in de voet, met name het onderste spronggewricht.
  • Is de patient tussen 50 en 65 jaar oud dan zitten we in een grijs gebied. We zullen dan we de voor- en nadelen met de patient(e) doornemen om tot een weloverwogen keuze te komen en zullen we kijken naar de mate van activiteit, verwachtingen van de patient(e), de wensen ten aanzien van sportbeoefening, gewicht, botkwaliteit etc.
De onderzoeksafdeling van de vakgrope orthopaedie van het MC Slotervaart (SCORE) is opgericht in 2012 ensindsdien hebben we ongeveer 140 manuscripten gepubliceerd, 50 presentaties gegeven op (inter)nationale bijeenkomsten en meegewerkt aan 7 orthopedische boeken. Ons team bestaat uit 5 orthopedische chirurgen, een epidemioloog, een onderzoekverpleegkundige en een wisselend aantal studenten. Op dit moment lopen er 4 promotieonderzoeken. We werken samen in vele multicenterstudies en zijn verbonden met vele ziekenhuizen en universiteiten met betrekking tot onderzoeksprojecten. Een overzicht van de projecten en de publicatie vindt u op onze SCORE-website : http://score-amsterdam.nl

Demografie

van de nederlandse TAR-patient

Leeftijd
<5 8%
50-59 28%
60-69 43%
70-79 20%
>80 1%
Geslacht
Man 58%
Vrouw 42%
Diagnose
Arthrose 88%
Posttrauma 8%
Reumatoide 13%
Inflammatoire 1%

Bron: LROI rapportage 2015

Wanneer een arthrodese overwegen?

Het enkelgewricht heeft maar 1/5 van het oppervlakte van het kniegewricht, maar moet wel ook het hele gewicht van het lichaam dragen . Bij elke stap die wandelend genomen wordt , draagt de enkel 3 à 4 maal het lichaams gewicht, Bij hardlopen kan dat oplopen tot 7 x het lichaamsgewicht . Dat wil dan ook zeggen dat patiënten die na de operatie zwaar lichamelijk werk gaan doen of (weer) intensief sport willen beoefenen of veel bewegen waarschijnlijk beter af zullen zijn met een arthrodese.Het bezwaar van een arthrodese is dat in een klein percentage van de gevallen de botdelen niet goed vastgroeien. Een ander bezwaar is dat door overbelasting na jaren ook Arthrose kan ontstaan in andere gewrichten van de voet of zelfs in de knie of heup.

Wanneer een prothese overwegen?

Gesteld kan worden dat jonge mensen doorgaans minder snel in aanmerking voor een prothese. Bij hen is de kans groter dat de prothese na enige tijd verwijderd of vervangen moet worden, omdat er meer van de prothese verlangd wordt. De prothese slijt sneller en laat los. Maar als meerdere gewrichten zoals heup en knie in hetzelfde been arthrose hebben (of al vervangen zijn door een prothese) of als beide enkel geopereerd moeten worden, is een arthrodese een minder goede keuze. In zo’n geval zou een prothese te overwegen zijn.


Meer informatie

Indien een patiënt(e) meer informatie wil, of denkt dat zijn/haar probleem opgelost kan worden met een van de hier voorgestelde behandelingen. dan kan hij/zij via deze site een consult aanvragen bij Dr. D. Haverkamp of Dr. D.Hoornenborg in het Slotervaartziekenhuis te Amsterdam. Wij streven ernaar om de patient(e) binnen enkele dagen op de polikliniek te mogen verwelkomen. Ook kunt men bij ons terecht indien de wachttijd voor een ingreep elders te lang is. Binnen het Slotervaartziekenhuis streven we ernaar om de wachttijden zo kort mogelijk te houden. De wachttijd voor een poliklinische afspraak is kort.